{
 "id": "ang-8-czasy-terazniejsze",
 "przedmiot_id": "angielski",
 "klasa": 8,
 "dzialy": [
  "ang-g01",
  "ang-k5-02",
  "ang-d01",
  "ang-d02",
  "ang-k5-01",
  "ang-k4-05"
 ],
 "tytul": "Present Simple i Present Continuous",
 "podtytul": "Podstawa 2024 (język obcy, II etap, poziom II.1): środki gramatyczne — czasy teraźniejsze. Egzamin ósmoklasisty: zadania „uzupełnij lukę\", „przekształć zdanie\", „wybierz poprawną formę\" oraz e-mail/wpis na blogu. Czas: 3 bloki po 25 min.",
 "poziom": "A",
 "sekcje": [
  {
   "tytul": "Blok 1 — Present Simple: kiedy i jak",
   "czas_min": 25,
   "tresc": "**Cel:** budować twierdzenia, przeczenia i pytania; pamiętać o **-s** w 3. osobie.\n\n| Użycie | Sygnały (słowa-klucze) | Przykład |\n|---|---|---|\n| czynności stałe, nawyki, rutyna | always, usually, often, sometimes, never, every day/week | I **get up** at 7. She **plays** tennis every Saturday. |\n| fakty, prawdy ogólne | — | Water **boils** at 100 °C. The sun **rises** in the east. |\n| rozkłady jazdy, plany stałe | at 8.15, on Mondays | The train **leaves** at 8.15. |\n| uczucia, opinie, zmysły (czasowniki „stanu\") | like, love, hate, want, know, think, believe, see, hear | I **like** pizza. (nie: I am liking) |\n\n| Forma | Budowa | Przykład |\n|---|---|---|\n| twierdzenie | I/you/we/they + czasownik; **he/she/it + czasownik + -s/-es** | He **watches** TV. She **studies**. It **goes**. |\n| przeczenie | don't / **doesn't** + czasownik (bez -s!) | She **doesn't play** (nie: doesn't plays). |\n| pytanie | Do / **Does** + osoba + czasownik? | **Does** he **like** it? — Yes, he does. / No, he doesn't. |\n\n**Zasady -s:** watch → watch**es**, go → go**es**, study → stud**ies** (spółgłoska + y), play → play**s** (samogłoska + y), have → **has**.\n\n**Przysłówki częstotliwości** stoją **przed** czasownikiem, ale **po** „be\": I *often* go. / I *am* often late.\n\n**Zadania (po 2 min):** a) My mum (work) ___ in a bank. b) They (not/like) ___ coffee. c) (you/play) ___ football? d) He (not/have) ___ a dog. e) We (go) ___ to school by bus.\nOdpowiedzi: a) works, b) don't like, c) Do you play, d) doesn't have, e) go."
  },
  {
   "tytul": "Blok 2 — Present Continuous: kiedy i jak",
   "czas_min": 25,
   "tresc": "**Cel:** czynności trwające teraz i plany na najbliższą przyszłość; pisownia -ing.\n\n| Użycie | Sygnały | Przykład |\n|---|---|---|\n| czynność trwa **teraz** | now, at the moment, right now, Look!, Listen! | I **am doing** my homework now. |\n| czynność tymczasowa (w tym okresie) | this week, these days, today | She **is staying** with her aunt this week. |\n| **ustalony plan** na najbliższą przyszłość | tomorrow, on Friday, next week | We **are going** to the cinema tomorrow. |\n| irytujący nawyk | always (z emocją) | He **is always losing** his keys! |\n\n**Budowa:** **am / is / are + czasownik-ing**. Przeczenie: **isn't / aren't / 'm not** + -ing. Pytanie: **Is/Are + osoba + -ing?**\n\n**Pisownia -ing:** make → mak**ing** (bez e), sit → si**tt**ing (podwojenie po krótkiej samogłosce), lie → l**ying**, play → play**ing**.\n\n**Zadania:** a) Listen! Someone (sing) ___. b) I (not/watch) ___ TV now. c) (they/come) ___ to the party on Saturday? d) She (write) ___ an e-mail at the moment. e) We (not/go) ___ out tonight — it's raining.\nOdpowiedzi: a) is singing, b) 'm not watching, c) Are they coming, d) is writing, e) aren't going."
  },
  {
   "tytul": "Blok 3 — Simple czy Continuous? Typowe zadania egzaminacyjne",
   "czas_min": 25,
   "tresc": "**Cel:** wybrać czas po sygnale w zdaniu i po znaczeniu; unikać pułapek z czasownikami stanu.\n\n| Zdanie | Czas | Dlaczego |\n|---|---|---|\n| I usually **walk** to school, but today I **am taking** the bus. | PS + PC | nawyk vs dziś (wyjątek) |\n| **Do** you **know** where Tom is? | PS | know = czasownik stanu |\n| Be quiet, the baby **is sleeping**. | PC | teraz |\n| The shop **opens** at 9. | PS | rozkład |\n| What **are** you **doing** this weekend? | PC | plan na najbliższą przyszłość |\n| I **think** it's a good idea. / I **am thinking** about my holidays. | PS / PC | think = sądzę (stan) / rozmyślam (czynność) |\n\n**Czasowniki, które zwykle nie mają -ing:** like, love, hate, prefer, want, need, know, understand, believe, remember, mean, belong, own, see, hear, seem. Wyjątki ze zmianą znaczenia: have (**I have a car** / **I'm having lunch**), think, see (I see = rozumiem / I'm seeing = spotykam się).\n\n**Jak to wygląda na egzaminie:**\n- *Uzupełnij lukę:* „Tom ___ (not/usually/eat) meat, but today he ___ (try) a burger.\" → doesn't usually eat / is trying.\n- *Wybierz:* „Look! The dog ___ your shoe.\" A) eats B) is eating C) eat → **B**.\n- *Wpis na blogu / e-mail:* opis dnia = Present Simple (I get up…); „w tej chwili\" = Continuous (I'm writing this from the beach…).\n\n**Zadania:** a) She (speak) ___ three languages. b) Why (you/cry) ___? c) I (not/understand) ___ this exercise. d) We (have) ___ dinner at 7 every day. e) Dad (cook) ___ now, so I (help) ___ him.\nOdpowiedzi: a) speaks, b) are you crying, c) don't understand, d) have, e) is cooking / am helping."
  },
  {
   "tytul": "Typowe błędy (dziennik błędów)",
   "czas_min": 0,
   "tresc": "1. Brak **-s** w 3. osobie: *She play* → She play**s**.\n2. **-s** po *doesn't*: *doesn't plays* → doesn't play.\n3. Pytanie bez *do/does*: *You like it?* → **Do** you like it?\n4. Continuous z czasownikami stanu: *I'm knowing* → I know.\n5. Brak *be* w Continuous: *She reading* → She **is** reading.\n6. Przysłówek częstotliwości w złym miejscu: *I go often* → I **often** go."
  }
 ],
 "pytania": [
  {
   "p": "Kiedy używamy Present Simple, a kiedy Present Continuous?",
   "o": "PS: nawyki, fakty, rozkłady, czasowniki stanu; PC: teraz, tymczasowo, ustalone plany na najbliższą przyszłość"
  },
  {
   "p": "Jak zbudować przeczenie w Present Simple dla „he\"?",
   "o": "doesn't + czasownik bez -s (He doesn't play)"
  },
  {
   "p": "Podaj trzy sygnały Present Continuous.",
   "o": "now, at the moment, Look!, Listen!, this week, tomorrow (plan)"
  },
  {
   "p": "Jak zapisać „study\" i „sit\" w 3. osobie PS i z -ing?",
   "o": "studies / studying; sits / sitting"
  },
  {
   "p": "Dlaczego „I am liking pizza\" jest błędne?",
   "o": "„like\" to czasownik stanu — nie ma formy -ing w tym znaczeniu: I like pizza"
  },
  {
   "p": "Przetłumacz: „Ona zwykle nie ogląda TV, ale dziś ogląda film.\"",
   "o": "She doesn't usually watch TV, but today she is watching a film."
  },
  {
   "p": "Gdzie stoi „always\" w zdaniu z „be\"?",
   "o": "Po „be\": I am always late (a przed zwykłym czasownikiem: I always go)"
  },
  {
   "p": "„The train leaves at 6\" — jaki czas i dlaczego?",
   "o": "Present Simple — rozkład jazdy, harmonogram"
  },
  {
   "p": "Podaj 5 czasowników stanu.",
   "o": "like, want, know, believe, understand, need, remember, belong, hear, see"
  },
  {
   "p": "Jaka jest różnica: „I have a dog\" / „I'm having a shower\"?",
   "o": "have = mieć (stan) → PS; have a shower = brać prysznic (czynność) → PC"
  }
 ],
 "powtorka": "10 luk mieszanych (PS/PC) na czas — 6 min; fiszki: sygnały czasów (8), czasowniki stanu (10), pisownia -s/-ing (6); jeden akapit „mój typowy dzień + co robię teraz\" (60 słów).",
 "zrodla": "© Plan na Szkołę / BEZPIECZNE DANE Sp. z o.o. — opracowanie własne; podstawa programowa Dz.U. 2024 poz. 996."
}